ลดหย่อนภาษีผู้อยู่ในอุปการะ
(扶養控除ふようこうじょ) — ครอบครัวอยู่ไทยก็ลดได้

ทุกเดือนหลายคนส่งเงินกลับไปให้พ่อแม่ที่ไทยอยู่แล้ว — เงินก้อนนั้น เอามา ลดภาษีญี่ปุ่น ได้ ผ่านการลดหย่อนผู้อยู่ในอุปการะ (扶養控除ふようこうじょ) ลดได้ทั้งภาษีเงินได้ (所得税しょとくぜい) และ ภาษีท้องถิ่น (住民税じゅうみんぜい) คนละหลายหมื่นเยนต่อปีต่อคน แต่มีเงื่อนไขและ ต้องเก็บหลักฐานการโอนเงินไว้ ไม่งั้นลดไม่ได้

ตัวเลข 38万 / 33万 คือ จำนวนที่หักออกจากเงินได้ ก่อนคิดภาษี (ไม่ใช่เงินที่ได้คืนตรง ๆ) ผลที่ลดได้จริงต่อปีต่อคนทั่วไปราว 7 หมื่นเยน ขึ้นกับฐานภาษีของแต่ละคน — รายละเอียดอยู่หัวข้อ “ลดได้เยอะแค่ไหน” ด้านล่าง

ผู้อยู่ในอุปการะ (扶養親族) คือใคร ใครเข้าเงื่อนไข

คนที่เรา “เลี้ยงดู” อยู่ และเข้าครบ 4 ข้อนี้ นับเป็นผู้อยู่ในอุปการะ (扶養親族ふようしんぞく) ที่เอามาลดหย่อนได้:

เป็นญาติ — พ่อแม่ ปู่ย่าตายาย พี่น้อง ลูก รวมญาติทางสามี/ภรรยาด้วย (คู่สมรสไม่นับตรงนี้ ไปใช้ ลดหย่อนคู่สมรส (配偶者控除はいぐうしゃこうじょ) แยกต่างหาก)

เราอุปการะเขาจริง (生計を一にするせいけいをいつにする) — อยู่ด้วยกัน หรืออยู่คนละที่แต่เราส่งเงินเลี้ยงดูสม่ำเสมอ (ครอบครัวที่ไทยเข้าข้อนี้ด้วยการส่งเงิน)

เขามีรายได้น้อย — เงินได้สุทธิ (合計所得金額ごうけいしょとくきんがく) ไม่เกิน 58 หมื่นเยน/ปี (ปี 2026/令和7年分 ขยับจากเดิม 48 หมื่น) ครอบครัวที่ไทยซึ่งไม่มีรายได้ในญี่ปุ่นเข้าข้อนี้แทบทุกกรณี

อายุ 16 ปีขึ้นไป (ณ 31 ธ.ค. ของปีนั้น) — เด็กต่ำกว่า 16 ลดภาษีเงินได้ไม่ได้ แต่ยังช่วยลดภาษีท้องถิ่น

คู่สมรสคนละช่อง

สามี/ภรรยาที่เราเลี้ยงดู ไม่ได้ใช้ 扶養控除 แต่ใช้ลดหย่อนคู่สมรส (配偶者控除はいぐうしゃこうじょ) ซึ่งเงื่อนไขคล้ายกัน — ถ้าคู่สมรสอยู่ไทย ก็ต้องเตรียมเอกสารพิสูจน์ความสัมพันธ์และการส่งเงินแบบเดียวกับหัวข้อนี้

ครอบครัวอยู่ไทยก็ลดได้ — แต่มีกฎพิเศษ (国外居住親族こくがいきょじゅうしんぞく)

นี่คือหัวใจของบทความ: ผู้อยู่ในอุปการะที่ อาศัยอยู่นอกญี่ปุ่น (เรียกว่า 国外居住親族こくがいきょじゅうしんぞく) เอามาลดหย่อนได้ แต่ต้องยื่นเอกสาร 2 ชุดเสมอ คือ เอกสารพิสูจน์ความเป็นญาติ (親族関係書類しんぞくかんけいしょるい) และ หลักฐานการส่งเงิน (送金関係書類そうきんかんけいしょるい)

ตั้งแต่ปี 2023 (令和5年) เป็นต้นมา กฎเข้มขึ้นสำหรับ คนอายุ 30–69 ปี โดยเฉพาะ — พ่อแม่วัย 50–60 กว่าของเราหลายคน ตกอยู่ในช่วงนี้พอดี ดูตารางว่าแต่ละช่วงอายุต้องใช้อะไร:

ด่านอายุ 30–69 ปี ที่พลาดกันบ่อย

ถ้าคนที่เราอุปการะอายุ 30–69 ปี และอยู่ต่างประเทศ จะลดหย่อนได้ก็ต่อเมื่อเข้า ข้อใดข้อหนึ่ง นี้เท่านั้น:① เป็นนักเรียน/นักศึกษาที่ย้ายออกไปเรียน (留学りゅうがく) · ② เป็นผู้พิการ (障害者しょうがいしゃ) · ③ ได้รับเงินจากเราเพื่อเป็นค่าครองชีพ ‘รวม 38 หมื่นเยน/ปีขึ้นไป’สำหรับพ่อแม่ที่ไทย แปลว่าต้อง ส่งให้คนนั้นอย่างน้อย 38 หมื่นเยน/ปี (ราว 9,000 บาท/เดือน) และมีหลักฐานครบ ถ้าส่งกระจุกกระจิกไม่ถึง หรือ ส่งเข้าบัญชีเดียวแล้วแบ่งกันเองในบ้าน จะพิสูจน์ไม่ได้

ส่งให้ 2 คน = ต้องถึง 38万 ของ ‘แต่ละคน’

ถ้าจะลดหย่อนทั้งพ่อและแม่ (ทั้งคู่ 30–69 ปี) ต้องพิสูจน์ว่าส่งให้แต่ละคน ถึง 38 หมื่นเยน/ปี = รวม 76 หมื่นเยน/ปี ทางที่ชัวร์คือ โอนแยกเข้าบัญชีของพ่อ และบัญชีของแม่ คนละรายการ ไม่ใช่ก้อนเดียวเข้าบัญชีลูกคนโต

ลดได้เยอะแค่ไหน

ยอดลดหย่อนต่างกันตามอายุของผู้อยู่ในอุปการะ และ ภาษีเงินได้กับภาษีท้องถิ่นใช้คนละตัวเลข (ภาษีท้องถิ่นหักได้น้อยกว่า):

คิดเป็นเงินจริงเท่าไร

ยอดที่ลดได้จริง = ยอดลดหย่อน × อัตราภาษีของเรา ลองคิดพ่อแม่ที่ไทย 1 คน (ทั่วไป) สำหรับคนที่ฐานภาษีเงินได้ราว 10%:• ภาษีเงินได้: 38万 × 10% ≈ ¥38,000
• ภาษีท้องถิ่น: 33万 × 10% = ¥33,000
• รวม ≈ ¥71,000/ปี ต่อพ่อแม่ 1 คนถ้าลดหย่อน ทั้งพ่อและแม่ ≈ ¥140,000/ปี และถ้าใครฐานภาษีสูงขึ้น (เงินเดือนเยอะ) ตัวเลขนี้ยิ่งโตขึ้นอีก — นี่คือเงินที่เรา ส่งกลับบ้านอยู่แล้ว แค่ทำเอกสารให้ถูกก็ได้คืนเป็นภาษี

ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

1. เอกสารพิสูจน์ความเป็นญาติ (親族関係書類しんぞくかんけいしょるい)

พิสูจน์ว่าคนนั้นเป็นญาติเราจริง สำหรับครอบครัวคนไทยใช้:

สำเนาพาสปอร์ต ของคนที่เราอุปการะ

เอกสารราชการไทยที่ระบุความสัมพันธ์ — เช่น สูติบัตร (出生証明書しゅっしょうしょうめいしょ), ทะเบียนบ้าน หรือ ทะเบียนสมรส (婚姻証明書こんいんしょうめいしょ) ที่ออกโดยทางการไทย และมีชื่อ–วันเกิด–ที่อยู่ของคนนั้น

2. หลักฐานการส่งเงิน (送金関係書類そうきんかんけいしょるい)

พิสูจน์ว่าเราส่งเงินไปเลี้ยงดูคนนั้นจริงในปีนั้น ใช้ได้ทั้ง:

หลักฐานการโอนเงินต่างประเทศ จากธนาคารหรือแอปโอนเงิน (ใบ 外国送金依頼書がいこくそうきんいらいしょ / สลิป / ประวัติการโอนในแอป) ที่เห็นชื่อ “ผู้ส่ง = เรา” และ “ผู้รับ = คนนั้น”

ใบแจ้งยอดบัตรเครดิตเสริม ที่เราออกให้คนนั้นใช้รูดที่ไทย

เลือกแอปโอนเงินให้ดี = ทำเอกสารง่ายขึ้น

หลักฐานการส่งเงินคือ หัวใจ ของการลดหย่อนข้อนี้ ทุกครั้งที่โอน ให้ เก็บสลิป/ใบเสร็จไว้ทั้งปี และโอนให้ตรงชื่อคนที่จะลดหย่อน — แอปอย่าง Wise และ PayForex ออกประวัติการโอนที่มีชื่อผู้ส่ง–ผู้รับชัดเจน ค่าธรรมเนียมถูกกว่าธนาคาร เหมาะกับการส่งประจำทุกเดือน — วิธีใช้ Wise โอนเงินกลับไทย + เก็บสลิปไว้ลดหย่อน

เอกสารภาษาไทยต้องแนบคำแปลภาษาญี่ปุ่น

เอกสารที่เป็นภาษาไทย (สูติบัตร ทะเบียนบ้าน ฯลฯ) ต้องแนบคำแปลภาษาญี่ปุ่น ไปด้วยเสมอ คำแปลทำเองได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นนักแปลรับรอง แต่ต้องครบถ้วนตรงตามต้นฉบับ

ยื่นที่ไหน เมื่อไร

มี 2 ทางหลัก แล้วแต่ว่าเราเป็นพนักงานบริษัทหรือยื่นเอง:

ลืมปีก่อน ๆ ก็ยื่นย้อนหลังได้ 5 ปี

ถ้าปีก่อน ๆ มีสิทธิ์แต่ลืมใช้ ขอคืนย้อนหลังได้ถึง 5 ปี ผ่านการยื่นขอคืนภาษี (還付申告かんぷしんこく) ที่สรรพากร — ขอแค่ตอนนั้นมีหลักฐานการส่งเงินครบ เลยเป็นเหตุผลที่ควรเก็บสลิปโอนเงินไว้เสมอ

วีซ่าฝึกงาน (技能実習) ต้องทำไหม

หลายคนเข้าใจว่า “อยู่วีซ่าฝึกงานไม่ต้องสนเรื่องนี้” — จริง ๆ ต้องดูเป็นปี ๆ ไป เพราะคนฝึกงาน (技能実習ぎのうじっしゅう) ก็เสียภาษีเหมือนกัน ไม่ได้ยกเว้น:

ทำได้ / ควรทำ

ปีที่ 2 เป็นต้นไป — กลายเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ (居住者) เสียภาษีแบบเดียวกับคนทั่วไป ถ้าส่งเงินให้ครอบครัวที่ไทยถึงเกณฑ์ ก็ลดหย่อนได้และควรทำ เหมือนทุกคนในบทความนี้

วีซ่า 特定技能 / 育成就労 / 技人国 และพนักงานประจำทั่วไป — เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ ลดหย่อนได้เต็มที่

ทำไม่ได้ / ไม่ต้องทำ

ปีแรกของวีซ่าฝึกงาน มักถูกนับเป็นผู้ไม่มีถิ่นที่อยู่ (非居住者) ถูกหักภาษีอัตราเดียว 20.42% และ ใช้ลดหย่อนผู้อยู่ในอุปการะไม่ได้ เลย — ช่วงนี้ไม่ต้องทำ

ถ้ารายได้น้อยจนภาษีเป็นศูนย์อยู่แล้ว การลดหย่อนก็ไม่ได้ช่วยอะไรเพิ่ม

สรุปง่าย ๆ: ปีแรกไม่ต้องทำ (ลดไม่ได้อยู่ดี) แต่ ตั้งแต่ปีที่ 2 ถ้าส่งเงินให้ที่บ้านถึงเกณฑ์ ก็ควรทำ — อ่านเทียบวีซ่าแต่ละแบบได้ที่ เปรียบเทียบวีซ่าทำงานในญี่ปุ่น

เกร็ดเล็ก ๆ ที่ควรรู้

ลูกวัย 19–22 ปี ลดได้เยอะกว่า (特定 — 63万/45万) เพราะถือเป็นช่วงวัยเรียนค่าใช้จ่ายสูง

มีของใหม่ปี 2026 ชื่อ ลดหย่อนญาติพิเศษ (特定親族特別控除とくていしんぞくとくべつこうじょ) สำหรับลูกอายุ 19–22 ที่ทำงานพิเศษมีรายได้เกินเกณฑ์เล็กน้อย — ยังลดหย่อนแบบลดหลั่นได้ ไม่หลุดทันที

คนคนเดียวลดหย่อนซ้ำไม่ได้ — ถ้าทั้งเราและพี่น้องส่งเงินให้พ่อแม่ ต้องตกลงกันว่า ใครเป็นคนใช้สิทธิ์ลดหย่อน คนเดียว

เก็บหลักฐานส่งเงิน ทั้งปี อย่าเพิ่งลบประวัติในแอป — ตอนยื่นต้องโชว์ยอดรวมทั้งปีว่าถึง 38 หมื่นเยน

แหล่งอ้างอิง

• 国税庁 (สรรพากรญี่ปุ่น) — การลดหย่อนผู้อยู่ในอุปการะที่อาศัยนอกญี่ปุ่น (国外居住親族) (เอกสารที่ต้องใช้ + กฎอายุ 30–69 ปี)
• 国税庁 — คู่มือ 親族関係書類 / 送金関係書類 / 38万円送金書類 (ฉบับปรับปรุง 2025)
• 国税庁 — การแก้ไขภาษีปี 令和7年 (เกณฑ์รายได้ผู้อยู่ในอุปการะ 48万 → 58万)